Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej - PRAXILAB

Idź do spisu treści

Menu główne:

XXIX Olimpiada Wiedzy Ekonomicznej  


Kulturowe i społeczne uwarunkowania rozwoju gospodarczego
Czynniki rozwoju społeczno-gospodarczego:
1. Zmienne podażowe
-        Odkrycie dodatkowych obszarów, nowych źródeł surowców i bogactw
-        Zmiany w liczbie ludności
-        Podniesienie poziomu wykształcenia i kwalifikacji siły roboczej
-        Zmiana poziomu i struktury zasobów kapitałowych
-        Innowacje
 
2.  Zmienne popytowe
-        Rozmiary popytu konsumpcyjnego i inwestycyjnego
 
Rozmiary i dynamika popytu konsumpcyjnego zależą od:
·         zmian w liczbie i strukturze ludności,
·         zmian potrzeb, gustów i preferencji konsumentów.
 
3. Zmienne instytucjonalno-społeczne
-        Normy i zasady społeczne
-        Interakcje jednostek i społeczeństw
-        Zmiany struktury społecznej
-        Zmiany instytucji społecznych
 
Wpływ nierówności na gospodarkę
Duże nierówności dochodowe - mniejsza spójność społeczna - małe zaufanie i ubóstwo - deprecjacja kapitału społecznego - spadek inwestycji, bezrobocie- osłabienie tempa wzrostu gospodarczego
 
 
Joanna Czech-Rogosz, Kulturowe uwarunkowania wzrostu i rozwoju gospodarczego.” s.33-46
 W: „Systemowe uwarunkowania wzrostu i rozwoju gospodarczego. Zagadnienia teoretyczne.”
Praca zbiorowa  pod red. Stanisława Swadźby, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego,
Katowice 2013. Dostępność: CINiBA, ul Bankowa, Katowice

Fragmenty : 

system kulturowy - całokształt procesów kulturowych  oraz elementów porządku (ładu) kulturowego
 
"Niektóre elementy ładu kulturowego (religia, zwyczaje, normy etyczne,  sposób spędzania czasu wolnego, wzorce konsumpcyjne) są społecznie normowane, inne (małżeństwo, oświata, system wychowania) są normowane  prawnie."
 
"Na system kulturowy składa się także:
-        zespół symboli,
-        znaków,
-        reguł,
-        wzorców zachowania,
-        stylów postępowania,
-        przekonań,
-        wartości,
-        norm,
-        zwyczajów,
-        obyczajów,
dzięki którym system społeczny jako całość jest subiektywnie zrozumiały dla tworzących go jednostek i społeczeństw."

„W literaturze najczęściej wymienia się i omawia następujące uwarunkowania kulturowe: tradycja, religia, stosunek do życia doczesnego i zbawienia, model/styl życia społecznego, stosunek do oszczędności, poczucie wspólnoty, normy etyczne, percepcja korupcji, edukacja, system rodzinny, postrzeganie czasu, rola kobiet, osobowości jednostki, postawy życiowe jednostek, imperatyw moralny, stosunek do bogactwa, stosunek do konkurencji, koncepcja sprawiedliwości, wartość pracy, pomniejsze cnoty, stopień optymizmu[1].
Zestaw kulturowych uwarunkowań wzrostu i rozwoju gospodarczego omówionych w dalszej części tekstu ma na celu stworzenie szerszego kontekstu dla opisu różnych gospodarek. Zaproponowane czynniki to szeroko rozumiane elementy systemu kulturowego. 

Z powodów oczywistych zbiór ten nie jest:
- ani kompleksowy, bo nie sposób wyczerpać zagadnienie w obliczu wielości, różnorodności, wewnętrznej dynamiki  i przenikania się kultur,
- ani uniwersalny, bo nie sposób wskazać uwarunkowań adekwatnych i prawdziwych dla różnych gospodarek, wywodzących się z różnych kręgów cywilizacyjnych i znajdujących się na różnym poziomie rozwoju gospodarczego.

Każda z powyższych cech może być stymulantą bądź destymulantą procesów rozwojowych w zależności od wymiaru jakościowego jaki zostanie jej nadany w następstwie interakcji zachodzących w ramach konkretnego, historycznie uwarunkowanego systemu społecznego. W pierwszym przypadku można system kulturowy ocenić jako postępowy, a w drugim jako zachowawczy[2]. Jednak nie sposób jest przyporządkować poszczególne gospodarki czy nawet kręgi cywilizacyjne jednoznacznie do jednego z rozróżnionych systemów: kultura postępowa (charakteryzuje się prorozwojowym oddziaływaniem czynników)  lub kultura zachowawcza (charakteryzuje się prorozwojowym oddziaływaniem czynników)."

[1] M.G. Woźniak: Wzrost gospodarczy. Podstawy teoretyczne. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków 2004, s. 80; Ch. Hampden-Turner, A. Trompenaars: Siedem kultur kapitalizmu, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 1998, s. 71-83; R.M. McCleary, R.J. Barro: Religia i gospodarka. „Gospodarka narodowa” 2009 nr 1-2, s. 121-149; K. Kostro: Zagadnienia kulturowe w ekonomii. Gospodarka narodowa” 2009 nr 3, s. 27-57; M.G. Woźniak: Spójność społeczno-ekonomiczna w kontekście kapitału ludzkiego, społecznego i zmiany instytucjonalnej. Wnioski dla Polski. W: Polityka gospodarcza a rozwój kraju. Redakcja naukowa U. Płowiec, Polskie Towarzystwo Ekonomiczne, Warszawa 2009, s. 271, 275; M. Gordona: Kulturowa typologia rozwoju gospodarczego. W: Kultura ma …, op. cit., s. 105-113.
[2] L.E. Harrison: Upowszechnianie pozytywnych zmian kulturowych. W: Kultura ma znaczenie. Red. L.W. Harrison, S.P. Huntington, Zysk i S-ka, Warszawa 2003, s. 434.

Pytania testowe _ różne 
1. Zaobserwowano w wielu województwach, że wzrost cen pszenicy jest  wynikiem zwiększenia zakupów. Najbardziej prawdopodobnym ekonomicznym wyjaśnieniem tego faktu jest:
a.        skierowanie ku dołowi krzywej podaży pszenicy, a ku górze krzywej popytu
b.        skierowanie ku górze krzywej podaży pszenicy, a ku dołowi krzywej popytu
c.         przewidywanie, że cena pszenicy w przyszłości może jeszcze bardziej wzrosnąć,
d.        przewidywanie, że cena pszenicy w przyszłości spadnie, bo rząd zniesie cenę minimalną
e.     uruchomieniem się mechanizmu owczego pędu i zapobiegliwości konsumentów
 
 2. Kosztem alternatywnym wybudowania nowego szpitala specjalistycznego jest:
a. koszt budowy pomniejszony o oszczędności wynikające z wydatków związanych z kosztami
     utrzymania osób kalekich i niepełnosprawnych
b. strata czasu ponoszona przez pacjentów na dojazd do nowego szpitala
c. nie ma kosztów, gdyż zdrowsze społeczeństwo wydajniej pracuje
d. utrata dóbr i usług z powodu wydatkowania ich równowartości pieniężnej na budowę szpitala
e. koszt ogłoszenia przetargu i złożenia zamówienia publicznego na budowę szpitala
 
3. Na rynek dobra X działają z równą siłą dwa czynniki: wzrosły ceny dóbr substytucyjnych oraz zastosowano wydajniejszą technologię produkcji dobra X. Na rynku tym:
a.       wzrosła wielkość podaży, wzrosła wielkość popytu, cena pozostała bez zmian, wzrosła ilość równowagi
b.      wzrósł popyt, wzrosła podaż, wzrosła cena równowagi, wzrosła ilość równowagi
c.       wzrósł popyt, wzrosła podaż, wzrosła ilość równowagi, cena pozostała bez zmian
d.      wzrósł popyt, wzrosła wielkość podaży, ilość pozostała bez zmian, wzrosła cena
e.      zmniejszyła się wielkość popytu, ale wzrosła wielkość podaży, spadły ceny i ilość zawieranych transakcji
f.        nie nastąpi żadna z opisanych sytuacji
  
4. Ochłodzenie klimatu rzutujące na wielkość produkcji ziemniaków spowoduje na ich rynku:
a.       nadwyżkę podaży ziemniaków nad popytem na ziemniaki
b.      spadek podaży ziemniaków
c.       spadek wielkości podaży ziemniaków
d.      spadek cen ziemniaków
  
5. Elastyczność dochodowa popytu na pewne dobro wynosi |2|. Oznacza to, że:
a.       popyt na to dobro jest elastyczny względem dochodu konsumenta i cen substytutów
b.      względna zmiana popytu konsumenta na dobro będzie dwa razy większa od zmiany dochodu, ale tylko dla dóbr luksusowych
c.       wzrost popytu konsumenta będzie dwa razy większy od wzrostu dochodu, o ile popyt dotyczy dobra podrzędnego
d.      spadek dochodu o 2% spowoduje wzrost o 4% popytu na dobro podrzędne
e.      zmiana popytu konsumenta na to dobro jest dwukrotnie większa niż zmiana dochodu
f.        konsument jest relatywnie wrażliwy na zmianę ceny dobra
  
6. Dla podaży elastycznej względem ceny prawdziwe mogą być twierdzenia:
a.       podaż silnie reaguje na zmianę dochodu konsumenta
b.      procentowa zmiana podaży jest większa od procentowej zmiany ceny, krzywa podaży jest łagodnie nachylona
c.       producent może szybko zwiększyć produkcję jeśli cena dobra rośnie,
d.      producent nie reaguje na zmianę ceny, krzywa podaży jest łagodnie nachylona
e.      krzywa podaży jest łagodnie nachylona
 
7. Która z wymienionych krzywych kosztów musi stale opadać pod wpływem wzrostu produkcji:
a.       krzywa kosztu stałego w długim okresie i krzywa kosztu zmiennego w krótkim okresie
b.      krzywa kosztu przeciętnego stałego w długim okresie,
c.       krzywa kosztu stałego w krótkim okresie i krzywa kosztu marginalnego w długim okresie
d.      krzywa kosztu przeciętnego stałego w krótkim okresie
e.      krzywa kosztu marginalnego i krzywa kosztu stałego
 
 
8. Które z poniższych stwierdzeń jest prawdziwe w odniesieniu do prawa malejących przychodów?
a.       po przekroczeniu określonego poziomu nakładu czynnika zmiennego, dalsze jego zwiększanie przynosi stałe przyrosty produkcji
b.      długookresowe koszty przeciętne wzrastają w miarę zwiększania produkcji
c.       wielkość produkcji zmniejsza się po przekroczeniu pewnego nakładu czynnika zmiennego,  gdyż jest on coraz mniej wydajny
d.      wraz ze wzrostem produkcji maleje koszt przeciętny w długim okresie
e.      dotyczy tylko krótkiego okresu czasu
  
9. Optimum techniczne przedsiębiorstwa:
a. daje podstawy wyboru w oparciu o zasadę najmniejszego kosztu
b. znajduje się w punkcie przecięcia kosztu marginalnego z utargiem marginalnym
c. znajduje się w punkcie przecięcia kosztu marginalnego na jego rosnącym odcinku z utargiem marginalnym
d. znajduje się w punkcie przecięcia kosztu marginalnego na jego rosnącym odcinku z kosztem przeciętnym całkowitym w jego minimum
e. znajduje się w punkcie przecięcia kosztu krańcowego na jego rosnącym odcinku z kosztem przeciętnym całkowitym na jego rosnącym
    odcinku
  
10. Firma wolnokonkurencyjna osiąga równowagę długookresową, gdy:
a.       realizuje tylko zysk normalny
b.      P = MC = AVC (min)
c.       realizuje zerowe zyski ekonomiczne
d.      cena jest równa MC i ATC(min)
e.      P = MC = AFC
f.        minimalizuje koszty i maksymalizuje zysk
g.       jest spełniony jakiś inny warunek niż wymienione w punktach a.-f.
  
11. Optimum ekonomiczne w doskonałej konkurencji:
a.       wymaga spełnienia warunku: koszt marginalny = koszt przeciętny całkowity w jego minimum
b.      jest wyznaczane przez punkt przecięcia kosztu marginalnego na jego rosnącym odcinku z utargiem marginalnym
c.       jest wyznaczane przez punkt przecięcia kosztu marginalnego na jego malejącym odcinku z utargiem marginalnym
d.      pokazuje koszty ekonomiczne przedsiębiorstwa
e.      pokazuje koszty księgowe przedsiębiorstwa
f.        to wielkość produkcji, która spełnia warunek maksymalizacji zysku
g.       musi spełniać identyczny warunek jak optimum ekonomiczne w pełnym monopolu
 
 
12. Górny próg rentowności przedsiębiorstwa doskonale konkurencyjnego określa:
a.       minimalny poziom kosztów gwarantujących firmie zysk
b.      poziom produkcji firmy, dla której MC=MR oraz ATC
c.       poziom produkcji firmy, dla której TC=TR
d.      poziom produkcji firmy, dla której MC=MR=AR
e.      poziom produkcji firmy, dla której MC=MR=AR oraz TC=TR
f.        poziom produkcji firmy, dla której MC=TR
g.       poziom produkcji firmy, dla której firma realizuje tylko zysk normalny
 
 13. Jak wykazują empiryczne szacunki, popyt na kawę określonej marki jest wysoko nieelastyczny. Jak reagują przychody hurtowni kawy po 10 % zmianie jej ceny ?
a.        wzrost ceny nie ma wpływu na obroty hurtowni,
b.        wzrost ceny wywołuje wzrost obrotów,
c.         wzrost ceny wywołuje spadek obrotów,
d.        spadek ceny wywołuje spadek obrotów,
e.        spadek ceny wywołuje wzrost obrotów.
  
14. O popycie elastycznym względem dochodu można powiedzieć, że:
a.       współczynnik elastyczności dochodowej jest większy niż 1
b.      procentowa zmiana popytu jest mniejsza niż procentowa zmiana dochodu
c.       krzywa popytu jest łagodnie nachylona
d.      jednoprocentowy spadek dochodu spowoduje silniejszy od siebie spadek popytu
Rozwój gospodarczy (ekonomiczny) oprócz elementów wzrostu gospodarczego zawiera w sobie szereg czynników o charakterze jakościowym.
W warunkach rozwoju poprawie ulegają relacje ilościowe oraz jakościowe, a w szczególności:
  • rośnie stopień nowoczesności aparatu wytwórczego, wiedzy, kwalifikacji i umiejętności siły roboczej,
  • poprawia się struktura produkcji w kierunku większego udziału dóbr nowoczesnych,
  • poprawia się jakość wytwarzanych dóbr i usług,
  • następują korzystne zmiany w jakości życia obywateli.”
 
„W najszerszym ujęciu rozwój gospodarczy jest zmianą
  • mechanizmów,
  • instytucji,
  • narzędzi regulacji
  • procedur
koordynacji ludzkiej aktywności w odniesieniu do wszystkich sfer bytu ludzkiego.”
M.G.Woźniak
 
 
Mierniki rozwoju (rozumianego jako wzrost dobrobytu i jakości życia):
  • wskaźnik rozwoju społecznego (Humane Development Index – HDI
    http://hdr.undp.org/en/content/table-1-human-development-index-and-its-components 
  • indeks ubóstwa społecznego (Humane Poverty Index – dla krajów biednych HPI-1 i dla krajów zamożnych HPI-2)
    www.hdr.undp.org 
  • współczynnik Giniego
  • metoda decylowa (porównywanie dochodów 10% najbogatszych i najbiedniejszych)
  • metoda kwintylowa (… 20%)
  • indeks postępów w jakości życia (Better Life Index – BLI)
    www.oecdbetterlifeindex.org 
 
Nierówności społeczne:
nierównomierny podział dóbr materialnych i niematerialnych w społeczeństwie, 
np. dochodu, mieszkania, dostępu do oświaty i kultury, opieki zdrowotnej, czasu wolnego, pracy, wypoczynku, wykształcenia, szacunku i uznania, władzy.

 ! W ujęciu ekonomii  - nierówności dochodowe i majątkowe !

 ! Nierówności  a zróżnicowanie w ramach gospodarki rynkowej !

Mapy świata:
http://www.worldmapper.org

 Wpływ nierówności na gospodarkę:
1. Duże nierówności dochodowe – zachowania typu rent-seeking –  słabsza ochrona praw własności – osłabienie tempa wzrostu gospodarczego

2. Duże nierówności dochodowe  napięcia społeczne i niestabilność polityczna wzrost niepewności  niższe wydatki inwestycyjne  osłabienie tempa wzrostu gospodarczego

3. Duże nierówności dochodowe  wzrost znaczenie biedniejszych wyborców  silniejsza presja na redystrybucję dochodów  wyższe podatki  zniekształcone informacje i osłabienie bodźców rynkowych   osłabienie tempa wzrostu gospodarczego

4. Duże nierówności dochodowe  mniejsza spójność społeczna  małe zaufanie i ubóstwo  deprecjacja kapitału społecznego  spadek inwestycji, bezrobocie osłabienie tempa wzrostu gospodarczego

5. Duże nierówności dochodowe  duży popyt na dobra podstawowe  ograniczenia w strukturze produkcji osłabienie tempa wzrostu gospodarczego

6. Niewielkie nierówności dochodowe  duże znaczenie klasy średniej  silny negatywny wpływ na dzietność  pozytywny wpływ na  tempo wzrostu gospodarczego
Literatura do OWE:
1. http://owe.pte.pl/informacje/literatura-i-zrodla-wiedzy.html

Znalezione w sieci:

1. M. Wójcik-Żołądek: Nierówności społeczne w Polsce. Infos- Biuro Analiz Sejmowych, 2013 nr 20
2.NIERÓWNOŚCI SPOŁECZNE W POLSCE, pod redakcją Bożeny Kłos i Jolanty Szymańczak, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2014.
3. Statystyki i porównania
Income distribution and poverty
http://www.compareyourcountry.org/inequality?cr=oecd&cr1=oecd&lg=en&page=0

4. Różne:
 Record inequality between rich and poor
https://www.youtube.com/watch?v=ZaoGscbtPWU

Vermögen weltweit. Globale Ungleichheit in Zahlen
https://www.youtube.com/watch?v=IigtJDiHI_k

Why Some Countries Are Poor and Others Rich
https://www.youtube.com/watch?v=9-4V3HR696k

HISTORY OF IDEAS - Capitalism
https://www.youtube.com/watch?v=dIuaW9YWqEU

Thomas Picketty „Kapitał w XXI wieku” 1/14 - Wprowadzenie
https://www.youtube.com/watch?v=9B5qZ53zkyY&list=PLUchO7GuOkaCkiwViXJqFFGkrigjlkJXG&index=73

Tekst "Nierówności dochodowe jako zagrożenie dla rozwoju gospodarczegoi społecznego" autorstwa S. Owsiaka ukazał się w Biuletynie PTE nr 3 (70)/ 2015, s. 21-32. 

W tym samym numerze rozmowa z E.Mączyńską "Równiej. Co właściwie zrobił Piketty?", s. 33-37 (przedruk za "Gazetą Wyborczą" z 06.06.2015). 
Wypracownaie na OWE 
- musi zawierać omówienie teorii, koncepcji, stanowisk, poglądów, itp., czyli treści zawartych w LITERATURZE !!!
 
Konieczne jest zatem:
1. Zapoznanie się z tematem  
Gdzie i jak?  Na podstawie literatury                 
2. Uporządkowanie i ustrukturyzowanie wiedzy, informacji, wiadomości
Gdzie i jak?  We własnej głowie
3. Znajomość i umiejętność zastosowania wymogów formalnych, czyli… 
  • poprawność językowa i gramatyczna
  • znajomość fachowego słownictwa
  • zachowanie struktury wypowiedzi:
    - wstęp (jest to wprowadzenie do tematu; zawiera: tezę i cel pracy)
    - rozwinięcie (jest to część zasadnicza, bo omawiamy przesłanki i przytaczamy argumenty)
    - zakończenie (zawiera 3-4 zdaniowe podsumowanie oraz zdanie i stanowisko autora) 
 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego